Astigmat Nedir?

Astigmat, gözün kornea veya lens yapısının normalden farklı bir kavisliğe sahip olması sonucunda oluşan yaygın bir görme kusurudur. Gözün ön bölümünde bulunan kornea ya da göz içindeki lens, ışığı retina üzerinde tek bir noktaya odaklamak yerine farklı noktalara yönlendirdiğinde görüntü bulanık ve şekli bozulmuş şekilde algılanabilir.

Astigmatı olan kişiler hem yakını hem de uzağı net görmekte zorlanabilir. Yazılar bulanık görünebilir, düz çizgiler eğri veya kırık algılanabilir ve özellikle gece araç kullanırken ışıkların çevresinde saçılma fark edilebilir. Astigmat çoğu zaman miyop veya hipermetropi ile birlikte görülür.

Astigmat Nasıl Oluşur?

Normal bir gözde kornea ve lens, futbol topuna benzer şekilde her yönde dengeli bir yuvarlaklığa sahiptir. Astigmatta ise bu yüzeylerden biri, daha çok Amerikan futbolu topuna benzeyen eliptik bir şekle sahip olabilir. Bu durum ışığın göz içinde eşit şekilde kırılmasını engeller.

Işık ışınları retina üzerinde tek bir odakta birleşemediğinde görüntü netliği azalır. Astigmatın derecesine bağlı olarak görme bulanıklığı hafif olabileceği gibi günlük yaşamı etkileyebilecek düzeyde de olabilir.

Astigmat Belirtileri Nelerdir?

Astigmat belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Düşük dereceli astigmat herhangi bir şikâyete yol açmayabilirken, daha yüksek derecelerde belirgin görme sorunları ortaya çıkabilir.

• Yakın ve uzak mesafede bulanık görme
• Görüntülerin gölgeli, uzamış veya çarpık algılanması
• Düz çizgileri eğri ya da kırık görme
• Gözleri kısarak bakma ihtiyacı
• Uzun süre okuma veya ekran kullanımından sonra göz yorgunluğu
• Alın ve göz çevresinde baş ağrısı
• Gece görüşünde zorlanma
• Işıkların etrafında parlama veya saçılma
• Sık göz kırpma

Çocuklarda astigmat, fark edilmediğinde görme gelişimini olumsuz etkileyebilir. Çocuğun tahtayı görmekte zorlanması, kitap okurken gözlerini kısması, başını eğerek bakması veya sık sık baş ağrısından şikâyet etmesi göz muayenesi gerektirebilir.

Astigmat Türleri Nelerdir?

Astigmat, oluştuğu bölgeye ve diğer kırma kusurlarıyla ilişkisine göre farklı şekillerde sınıflandırılabilir.

Kornea astigmatı

Astigmatın en sık görülen türüdür. Kornea yüzeyinin kavisindeki düzensizlikten kaynaklanır.

Lentiküler astigmat

Gözün içinde bulunan lensin şekil veya kavis yapısındaki farklılıklardan oluşur. Kornea astigmatına göre daha az görülür.

Miyopik astigmat

Astigmatın miyopi ile birlikte görülmesi durumudur. Kişi, özellikle uzak mesafedeki nesneleri net görmekte zorlanabilir.

Hipermetropik astigmat

Astigmatın hipermetropi ile birlikte bulunmasıdır. Yakın nesnelere odaklanırken zorlanma ve göz yorgunluğu görülebilir.

Karışık astigmat

Gözün farklı meridyenlerinde hem miyopik hem de hipermetropik özelliklerin bulunmasıyla ortaya çıkar.

Astigmat Derecesi Nasıl Ölçülür?

Astigmat derecesi, göz muayenesi sırasında yapılan refraksiyon testleriyle belirlenir. Gözlük reçetelerinde astigmat değeri genellikle silindir (CYL) alanında gösterilir. Astigmatın yönünü belirten eksen değeri ise AXIS olarak ifade edilir ve 0 ile 180 derece arasında değişir.

Astigmat derecesi düşük, orta veya yüksek olabilir. Ancak yalnızca reçetedeki sayılara bakarak görme kalitesi hakkında kesin bir değerlendirme yapmak doğru değildir. Kişinin görme şikâyetleri, göz yapısı ve başka göz hastalıklarının olup olmadığı da önem taşır.

Astigmat Tanısı Nasıl Konur?

Astigmat tanısı, göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan kapsamlı bir göz muayenesiyle konur. Muayene sırasında aşağıdaki testlerden yararlanılabilir:

• Görme keskinliği testi: Uzak ve yakın görme düzeyi değerlendirilir.
• Refraksiyon testi: Gözün hangi numaralı lensle daha net gördüğü belirlenir.
• Otomatik refraktometre ölçümü: Gözün kırma kusurları hakkında ön bilgi sağlar.
• Keratometri: Kornea eğriliğini ve kavis farklılıklarını ölçer.
• Kornea topografisi: Kornea yüzeyinin ayrıntılı haritasını çıkarır.
• Biyomikroskopik muayene: Gözün ön ve arka bölümleri incelenir.

Özellikle yüksek veya düzensiz astigmat şüphesinde kornea topografisi gibi ileri incelemeler gerekli olabilir.

Astigmat Nasıl Düzeltilir?

Astigmat tamamen kendiliğinden ortadan kalkmayabilir; ancak uygun tedavilerle görme netliği önemli ölçüde artırılabilir. Tedavi seçimi astigmatın derecesine, türüne, yaşa, göz sağlığına ve kişinin yaşam tarzına göre belirlenir.

Astigmat gözlüğü

Gözlük, astigmatın düzeltilmesinde en güvenli ve yaygın yöntemlerden biridir. Silindirik özellikteki camlar, ışığın retina üzerinde daha doğru odaklanmasına yardımcı olur. Özellikle çocuklarda ve gözlük kullanımını tercih eden yetişkinlerde etkili bir çözümdür.

Kontakt lens

Astigmat için özel olarak tasarlanan torik kontakt lensler, kornea yüzeyindeki kavis farklılığını dengelemeye yardımcı olabilir. Kontakt lens kullanırken el hijyenine dikkat edilmesi, lenslerin önerilen sürede değiştirilmesi ve doktor kontrollerinin aksatılmaması gerekir.

Lazer göz ameliyatları

Uygun göz yapısına sahip yetişkinlerde LASIK, PRK veya benzeri lazer yöntemleri değerlendirilebilir. Bu işlemlerde korneanın şekli değiştirilerek ışığın retina üzerinde daha düzgün odaklanması amaçlanır. Lazer tedavisine uygunluk, ayrıntılı göz muayenesi ve kornea ölçümleri sonucunda belirlenir.

Göz içi lens uygulamaları

Göz yapısı lazer tedavisine uygun olmayan veya farklı göz sorunları bulunan bazı kişilerde göz içi lens seçenekleri gündeme gelebilir. Bu yöntemler kişiye özel değerlendirme gerektirir.

Astigmat Gözlüğü Sürekli Takılmalı mı?

Gözlüğün ne kadar süreyle takılacağı astigmatın derecesine ve kişinin görme ihtiyacına bağlıdır. Bazı kişiler yalnızca araç kullanırken, ders çalışırken veya bilgisayar başında gözlüğe ihtiyaç duyabilir. Daha yüksek derecelerde ise gözlüğün gün boyunca kullanılması gerekebilir.

Çocuklarda gözlüğün düzenli takılması özellikle önemlidir. Çünkü çocukluk döneminde net görmenin sağlanamaması, göz tembelliği riskini artırabilir. Gözlüğün kullanım süresi mutlaka göz doktorunun önerisine göre belirlenmelidir.

Astigmat İlerler mi?

Astigmatın derecesi yaşa, gözün gelişimine ve kornea yapısındaki değişikliklere bağlı olarak zaman içinde değişebilir. Çocukluk ve ergenlik döneminde numara değişiklikleri daha sık görülebilir. Yetişkinlerde de gözlük numarası zamanla değişebilir.

Astigmatın kısa sürede belirgin biçimde artması, görme kalitesinde ani düşüş veya gözde şekil değişikliği hissedilmesi durumunda göz doktoruna başvurulmalıdır. Bazı kornea hastalıkları düzensiz astigmata neden olabilir ve erken tanı önem taşıyabilir.

Astigmatı Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?

• Gözlük veya kontakt lens numarasını doktor kontrolü olmadan değiştirmemelidir.
• Kontakt lens kullanırken hijyen kurallarına uymalıdır.
• Uzun süre ekran kullanırken düzenli molalar vermelidir.
• Okuma ve çalışma ortamının yeterince aydınlık olmasına dikkat etmelidir.
• Gözleri ovuşturmaktan kaçınmalıdır.
• Çocukların rutin göz muayenelerini ihmal etmemelidir.
• Gece araç kullanırken artan parlama ve bulanıklığı önemsemelidir.

Ekran Kullanımı Astigmatı Artırır mı?

Bilgisayar, tablet veya telefon kullanımı doğrudan astigmat oluşturmaz ya da mevcut astigmatın derecesini tek başına artırmaz. Bununla birlikte uzun süre ekrana bakmak göz kuruluğu, geçici bulanıklık, baş ağrısı ve göz yorgunluğuna neden olabilir.

Ekran kullanırken yaklaşık her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca uzaktaki bir noktaya bakmak gözleri dinlendirmeye yardımcı olabilir. Ekranın göz hizasına uygun konumlandırılması, sık göz kırpılması ve ortam ışığının dengeli olması da önemlidir.

Astigmat ile Miyop Arasındaki Fark Nedir?

Miyop gözde ışık retina önünde odaklanır ve özellikle uzak nesneler bulanık görülür. Astigmatta ise kornea veya lensin farklı kavisleri nedeniyle ışık tek bir noktada toplanamaz. Bu nedenle astigmatta görüntü yalnızca bulanık değil, aynı zamanda gölgeli, uzamış veya şekli bozulmuş görünebilir.

Bir kişide hem miyopi hem de astigmat aynı anda bulunabilir. Bu durumda gözlük reçetesinde hem küresel numara hem de silindir numarası yer alır.

Ne Zaman Göz Doktoruna Başvurulmalı?

Görme bulanıklığı, tekrarlayan baş ağrısı, göz yorgunluğu veya gece görüşünde zorlanma varsa göz muayenesi yapılmalıdır. Görmede ani azalma, şiddetli göz ağrısı, ışık çakmaları, yoğun uçuşmalar veya gözde kızarıklık gibi belirtiler ortaya çıkarsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Unutulmamalıdır ki astigmat tanısı yalnızca belirtilere bakılarak konulamaz. Net bir değerlendirme için göz hastalıkları uzmanı tarafından kapsamlı muayene yapılması gerekir. Erken tanı ve uygun gözlük, kontakt lens veya tedavi seçeneğiyle astigmatın neden olduğu görme sorunları büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Astigmat gözlükle tamamen düzelir mi?

Gözlük astigmatın nedenini ortadan kaldırmaz; ancak ışığın doğru odaklanmasına yardımcı olarak görme netliğini artırır. Gözlük kullanıldığında kişi daha net görebilir.

Astigmat doğuştan olabilir mi?

Evet. Astigmat doğuştan bulunabileceği gibi çocukluk döneminde veya ilerleyen yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Astigmat ameliyatla tedavi edilebilir mi?

Uygun kişilerde lazer göz ameliyatları veya göz içi lens uygulamaları değerlendirilebilir. Ancak her astigmat hastası cerrahi tedavi için uygun değildir. Karar, ayrıntılı muayene sonrasında göz doktoru tarafından verilmelidir.

Astigmat baş ağrısı yapar mı?

Özellikle düzeltilmemiş veya yüksek dereceli astigmat, gözlerin net görmek için daha fazla çaba göstermesine bağlı olarak göz yorgunluğu ve baş ağrısına neden olabilir.